In the Hold


Vincent Vulsma
19 januari – 24 februari 2018

De tentoonstelling In the Hold van Vincent Vulsma brengt een reeks nieuwe werken samen die voortkomen uit het bestuderen van het logistieke mechanisme van de trans-Atlantische driehoekshandel, de invloed hiervan op de vorming van de hedendaagse geglobaliseerde wereld en de rol die goederen als textiel en indigo hebben gespeeld in deze geschiedenis. Op basis van de in het Zeeuws Archief bewaarde boekhouding van de Middelburgse Commercie Compagnie (MCC) zet Vulsma informatie uit de logboeken van achttiende-eeuwse Nederlandse slavenschepen om in fysieke vormen.

Voor het werk Return coördinaten uit de logboeken van het schip Vrouw Johanna Cores (1758-1759) vertaald naar volumes van samengeperst indigo pigment. Voor elk van de posities van het schip tijdens haar vierde reis wordt één sculptuur vervaardigd waarvan bij Hotel Maria Kapel de eerste exemplaren worden getoond. Voor iedere presentatie van het werk zal nieuwe indigo worden geïmporteerd die – samengeperst tot unieke sculpturen – steeds weer andere coördinaten representeren totdat de gehele route van het schip in blokken indigo vertaald is. Hierdoor creëert het werk een eigen keten en relatie tussen de logica achter historische handelsoperaties en de hedendaagse aaneenschakeling van productie en presentatie binnen het netwerk van de internationale kunstwereld.

In the Hold richt de blik op specifieke schakels in de historische keten van de wereldwijde handel. Een van die schakels wordt gevormd door ‘Guinees’. Guinees zijn een type stof dat in India werd vervaardigd om via Europa door slavenhandelaren als ruillading te worden geëxporteerd naar de Golf van Guinee. De werken in de serie Guinea ontlenen hun vorm aan gedigitaliseerde logboekdata die zijn omgezet naar weefbindingen. De stoffen zijn geweven van in India met de hand gesponnen en ongebleekte katoenen garens. Elk weefsel in de serie is uniek en gaat uit van de logboeken van één van de slavenschepen uit de vloot van de MCC. De combinatie van digitale data en processen en de materialiteit van het ruwe katoen resulteert in een stof die zichtbaar een hybride is tussen handwerk en digitale processen. De omzetting van de binaire data naar kruisingen van draden in de stof is zo precies dat je kunt spreken van data opslag in het weefsel. De lengte van de stof wordt bepaald door de digitale bestandsgrootte per schip en varieert zodoende per werk.

Met de tentoonstelling onderzoekt Vulsma de consequenties van de kapitalistische logica en zet hij hedendaagse technologische middelen in om de moderne methodes van kwantificering en abstractie tot het uiterste door te voeren. Het leidt tot een minimalistische beeldtaal die als typerend voor een westers idee van rationaliteit gezien kan worden. Echter, de minimalistische vorm en presentatie wijzen ons hier juist op datgene dat ontbreekt: de mensen die bij deze handel betrokken waren en de vele uren van fysieke arbeid die voor de materialen die gebruikt zijn nodig zijn. De moderne vormentaal waarmee de routes zijn gecondenseerd en vertaald zijn naar de tentoonstellingsruimte impliceren een geschiedenis van exploitatie en geweld waar de kunst – als uiting van diezelfde moderniteit – schatplichtig aan is. De tentoonstelling In the Hold stelt hiermee vragen over de verwevenheid van hedendaagse socio-economische en culturele structuren met de geschiedenis van het kapitalisme gevormd door imperialistische logistieke systemen en de handel in tot slaaf gemaakte mensen. In hoeverre is de hedendaagse kunstpraktijk onderdeel van de voortzetting van de ongelijke wereldwijde machtsverhoudingen? We kunnen in ieder geval stellen dat de autonomie van het kunstwerk en neutraliteit van de tentoonstellingsruimte geen terra nullius zijn die beschreven of geclaimd kunnen worden zonder een besef van de geschiedenis en van de routes die genomen zijn om hier te komen.

Over de kunstenaar
Vincent Vulsma’s praktijk is gebaseerd op een onderzoek naar hoe culturele, politieke en economische processen met elkaar verweven zijn en samenkomen in zowel commerciële producten, als etnografische objecten en kunstwerken. Op zorgvuldige wijze weet de kunstenaar grote onderwerpen als globalisatie en kolonialisme terug te brengen naar abstracties die ons erop wijzen hoezeer de kunstwereld verweven is met in het verleden gedefinieerde systemen en infrastructuren. Daarnaast zijn de geschiedenis en economie van culturele appropriatie belangrijke aspecten van zijn praktijk, waarbij de relatie tussen werk en kunstwerk steeds opnieuw wordt onderzocht. Vulsma bevraagt in zijn werk de hiërarchische indeling tussen materiële en immateriële arbeid in een tijd die gedomineerd wordt door outsourcing en digitale vormen van productie.


Deze tentoonstelling is onderdeel van Undercurrents: het overkoepelende onderzoeksthema van Hotel Maria Kapel (HMK) voor 2018 en 2019 (zie www.undercurrents.nl). Met haar residency-programma, tentoonstellingen en publicaties onderzoekt HMK de relatie tussen historische en hedendaagse vormen van beweging zoals kolonialisme, handel en migratie, alsook de infrastructuur en betekenis van mobiliteit in het culturele veld, met een focus op artist-in-residencies.

Bij deze tentoonstelling is een Studio Note gepubliceerd die hier kan worden gedownload of kan worden gekocht in onze shop.

Fotografie door Noortje Knulst